تحلیل فلسفی، اقسام و چگونگی استجابت دعا ازمنظر علامه طباطبایی
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
چکیده
دعا ازجمله مفاهیم دینی است که رابطه انسان با خدا در آن گنجانده شده است. انسان به‌دلیل درک فقر ذاتی خود، نیاز به ارتباطی با خداوند دارد تا بتواند فطرت خداجوی خود را اشباع کند. این نوع از ارتباط در دعا تجلی می‌یابد. در میان فلاسفه مسلمان، نخستین فردی که به‌طور جدی و مدوّن به تبیین جایگاه فلسفی دعا پرداخته، ابن‌سیناست و پس از آن توسط میرداماد، ملاصدرا و ملاهادی سبزواری ادامه یافته است.
در این جستار، نحوه تأثیرگذاری دعا در نظام هستی، قانون علّیت و قضاوقدر در مسئله دعا، چالش‌های مطرح‌شده در ارتباط با دعا و نیز استجابت دعا از دیدگاه علامه طباطبایی مورد بررسی قرار گرفته است. در پژوهش حاضر تلاش شده است با شیوه تحلیلی ـ توصیفی و با رویکرد فلسفی، ابهامات مربوط به مسئله دعا بررسی شود. علامه معتقد است دعایی به اجابت می‌رسد که فقط خواسته زبان سر نباشد، بلکه پیش از آن، زبان قلب و فطرت که دروغ در آن راه ندارد، آن را بخواهد یا اینکه از غیرخدا طلب نکند. همچنین درمورد رابطه دعا و نظام علّی و معلولی معتقد است خداوند قدرت مطلق بوده و می‌تواند بدون واسطه، اثر را ایجاد کند و هرچه بخواهد، می‌کند؛ حتی اگر راه‌های عادی و اسباب ظاهری اجازه چنین کاری ندهند.
)