امکان‌سنجی اتصاف یا عدم اتصاف خداوند به صفت اراده ازمنظر شیخ اشراق

کمال عالم می‎گردد. اگرچه عموم متفکران مسلمان این صفت را برای خداوند قائل‌اند، ولی کیفیت و نحوه اتصاف خداوند به آن همواره محل تضارب آرا بوده است. در میان حکمای پیش از شیخ اشراق، برخی اراده را علم به نظام احسن می‌دانند و برخی نیز برای تبیین معنایش، آن را به صفت علم ارجاع داده‏اند که درنتیجه این دو صفت به‌لحاظ مفهوم و مصداق، متحدند. دراین‌میان برخی شیخ اشراق را منکر اراده دانسته‌اند، درحالی‌که با بررسی مبانی نظام‌واره فکری و حکمی ایشان، نه‌تنها چنین نسبتی غیرقابل پذیرش است، بلکه خلاف آن اثبات می‌گردد. ازجمله این مبانی می‏توان به کل‌الکمال‌بودن نورالأنوار اشاره کرد که طبق آن، همه کمالات موجود در مراتب مادون، به‌نحو اتمّ و اشرف در مرتبه اعلی وجود دارد. صفت اراده ازجمله کمالات وجودی است که اثبات آن سبب شرافت و علوّ می‌گردد و نفی آن، نفی کمال است؛ بنابراین باتوجه به روح کلی حاکم بر فلسفه سهروردی ضرورتاً باید ایشان را قائل به اراده دانست.