فرافلسفه سهروردی؛ ورود نظام‌مند شهود در روش‌شناسی فلسفه

چکیده
عمده‌ترین تأثیری که سهروردی در فلسفه اسلامی به‌جای گذاشته، در ارتباط با مباحث فرافلسفی و به‌صورت خاص در روش فلسفه‌ورزی بوده است. تغییر روش‌شناسی فلسفه ازسوی او، با وارد‌کردن شهود عرفانی به حکمت انجام پذیرفت. این تغییر سبک، هم ازسوی او نظریه‌پردازی شد و هم در حکمت او به‌صورت گسترده‌ای عملیاتی گشت، ولی ورود شهود به دستگاه فلسفیِ او را نباید پیوستی فرعی قلمداد کرد، بلکه این نظریه به‌صورتی نظام‌مند در تاروپود فلسفه او تنیده شده است. در این مقاله درصددیم با روشی توصیفی ـ تحلیلی به ورود نظام‌مند شهود در حکمت سهروردی بپردازیم و نشان دهیم که در جریان این امر، کدام‌یک از مؤلفه‌های گوناگون این حکمت تأثیر پذیرفته‌اند. بر پایه یافته‌های تحقیق پیش رو، تغییرات نظام‌مند ورود شهود را در مؤلفه‌های فلسفی و فرافلسفی فراوانی می‌توان دید که حتی تا سطح بازتعریف اصطلاح «حکمت» نیز کشیده شده و مبانی ویژه‌ای را نیز برای پشتیبانی دخیل کرده است، اما با همه این اوصاف، به‌نظر می‌رسد ایده اصلی سهروردی که به تلقی خاصی از حکمت منجر شده است، درنهایت از فهم متعارف از حکمت و فلسفه فاصله غیرقابل قبولی یافته و باید آن را به‌عنوان ایرادی برای این پروژه فرافلسفی قلمداد کرد.